"Manatın taleyi maaş artımından yox, neftin qiymətindən asılıdır"


Millət vəkili Əli Məsimlinin Moderator.az -a müsahibəsini təqdim edirik:
-Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi Sosial Paketi necə dəyərləndirirsiz?
- Azərbaycan öz inkişafının yeni mərhələsinə keçir. Buna uyğun olaraq,2018-ci ilin aprelində keçirilən prezident seçkilərindən sonra ölkədə islahatların yeni mərhələsi başlayıb. Diqqətçəkən əsas məqamlardan biri  ondan ibarətdir ki, iqtisadiyytaın real və maliyyə sektorlarları üzrə atılan  islahat xarakterli addımlar sosial sahədəki islahatlarla müşayət olunur. Bu məqsədlə prezident İlham Əliyev genişmiqyaslı Sosial Paket həyata keçirir.Onların arasında şəhid ailələrinə 11 min manatlıq kompensasiyanın  verilməsi,10 min dollara qədər xarici valyutada olan  kreditlərə dair qərarın reallaşdırılması, əmək haqqı, pensiya və digər ödənişlərin mərhələli şəkildə artırılması xüsusi yer tutur. Bu, çox zəruridir, çünki Azərbaycanda əhalinin xeyli hissəsinin sosial vəziyyəti ölkənin iqtisadi-maliyyə göstəriciləri ilə müqayisədə  geri qalır. Buna əlavə olaraq  2015-ci ilin iki şok devalvasiyasından sonra xeyli insanın sosial durumu daha da gərcinləşmişdi.Bu geriliyi və gərginliyi aradan qaldırmaqdan ötrü dövlət başçısı tərəfindən bu ilin əvvəlindən irəli sürülən Yeni Sosial Paket 3 milyondan artıq adamı əhatə edir. 2019-cu il martın 1-dən minimum əmək haqqının 130 manatdan 180 manata çatdırıldı,18 iyun sərəncamından sonra isə sentyabrın 1-dən 250 manata çatdırılır.Bununla da ilk dəfə olaraq Azərbaycanda münüimum əmək haqqı 2019-cu il üçün təsdiq edilmiş yaşayış münimumundan(180 manat) 40 faizə qədər yuxarı qalxır. Minimum əmək haqqının artırılması Vahid Tariff Cədvəli üzrə büdcə təşkilatlarında çalışanların xeyli hissəsinin maaşlarnın artmasına səbəb olacaq Sərəncamla minimum əməkhaqqının məbləğinin 250 manata çatdırılması dövlət büdcəsindən maliyyələşdirilən sahələrdə Vahid Tarif Cədvəli ilə müəyyən edilmiş aylıq tarif (vəzifə) maaşları üzrə orta əməkhaqqının da orta hesabla 40 faiz artmaqla 265 manatdan 367 manata çatmasına imkan verir. 
Dövlət büdcəsindən maliyyələşən bir sıra təşkilatlarda çalışan işçilərin aylıq vəzifə maaşları 2019-cu il sentyabrın 1-dən orta hesabla 40 faiz artırılması barədə sərancamlarn reallaşdırılması isə ayrı-ayrı kateqoriyaya aid insanlarım maşşların artmasına səbəb olacaq. Rəsmi açıqlamalara görə, minimum əməkhaqqının artımı birbaşa olaraq 950 minədək vətəndaşı əhatə edəcək. Həmin insanlardan 600 mini dövlət sektorunda, 350 mini özəl sektorda işləyənlərdir. 

Prezidentin  həyata keçirdiyi Sosial Paket həm ölkədə həyata keçirilən islahatların bəhrəsinin əhali tərəfindən əyani şəkildə hiss edilməsi,yoxsulluq göstəricisinin aşağı düşməsi,həm iqtisadi fəallığın artırılması,həm əhalinin daha geniş təbəqələrinin islahatları dəstəkləməsi,həm də bizimlə müqayisə oluna biləcək postsovet ölkələri ilə müqayisədə sosial göstəricilərimizin yaxşılaşdırılması baxımından çox vacibdir.

- Çoxları Prezidentin bu addımını gözlənilməz sayır….Bəs sizcə necə ….Prezidentin  belə bir addım atacağı gözlənilən idi?
-Prezidentin  minimum əmək haqqını yenidən qaldıracağı gözlənilən idi. Amma minimum əmək haqqını məhz bu il üçün təsdiq olunmuş yaşayış minimumundan 40 faiz yüksəyə- 250 manata çatdırılması gözlənilən deyildi…Minimum əmək haqqını yenidən qaldırılacağı ona görə gözlənilən idi  ki, Prezident son aylardakı çıxışlarında bildirirdi ki, biz mart ayından əmək haqqı,pensiya və digər ödənişləri artırdıq,amma bu qaneedici deyil və proses davam edəcək…. Və 18 iyun sərəncamları ilə mart artımları davam etdirildi…Amma minimum əmək haqqının bu il üçün təsdiq olunmuş yaşayış minimumundan xeyli yüksəyə-250 manata çatdırılması ona görə gözlənilən deyil ki, hökumətin  proqram xarakterli sənədlərdə minimum əmək haqqının yaşayış minimumundan yüksəyə qaldırılması məsələsi 2019-cu ilə yox, yaxın perspektivə hədəflənmişdi…. Prezident  minimum aylıq əməkhaqqının artırılması haqqında Sərəncamı ilə bu zəruri prosesi sürətləndirdi. 

-Sizdə maaş və pensiyaların artırılması məsələsi tamam,yoxsa yenə davamı olacaq. 
-Prezidentin Sosial Paketi xeyli geniş və əhatəlidir. Ona görə də sosial proseslərin tənzimlənməsi sahəsində atılan addımların davamı da olacaq. 

-Prezidentin 18  iyun sərəncamlarından sonra belə bir fikir geniş yer aldı ki, mimimum əmək haqqının artırılması yaxın aylarda inflyasiyanı sürətləndirəcək...
-İnflyasiyaya müxtəlif səpgili amillər təsir edir.Bu baxımdan, məsələyə ümumiyyətlə iqtisad elminin məlun qanunauyğunluq və prinsipləri əsasında yanaşdıqda, hazırda Azərbaycanda yüksək inflyasıya üçün ciddi iqtisadi əsas yoxdur. Bu ilin martından  əmək haqqı və digər ödənişlərin artırılması istiqamətində həyata keçirilən tədbirlərdən əvvəl  Azərbaycanda rəsmi statistik inflyasiyanın səviyyəsi 1,9 faiz idi. Bu ilin martından  mimimum əmək haqqının 40 faiz və digər ödənişlərin artırılması istiqamətində həyata keçirilən tədbirlərdən sonra ölkədə  inflyasiyanın rəsmi statistik səviyyəsi  martda 2,1 faiz,apreldə və mayda isə 2,4 faiz təkil edib.Realda isə bu rəqəm bir qədər yüksəkdir. Minimum əmək haqqı ilə bağlı sərəncamın reallşadırılması üçün  2019-cu il sentyabr-dekabr ayları üzrə 245 milyon manat,orta aylıq mbləğ baxımından isə 61 milyon manat  əlavə vəsait ayrılacaq. 61 milyon manat  əlavə vəsait o qədər kiçik bir rəqəmdir ki,infltasiya yarada bilməz.Prezidentin  18  iyun sərəncamlarının hamısının reallaşdırılmasının bu ilin sonuna qədər maliyyə tutumu isə təqribən təqribən 1 milyard manat və deməli ilin sonuna qədər orta aylıq məbləğdı isə 250 milyon manat alacaq.Bu, əhalinin məcmuu orta aylıq gəlirlərinin 6 faizi, orta aylıq əmtəə dövriyyəsinin isə  9 faizi səviyyəsində bir rəqəmdir. Təbii ki, dövriyyəyə əlavə pul daxil olanda inflyasiya təzyiqi artacaq.Amma qeyd etdiyimiz  göstəricilərdən çıxış edəndə  bu təzyiqin real inflyasiya yaradacaq gücü azdır və inflyasiyanı cüzi artıra bilər. Bizdə orta əmək haqqı 600 manatın altında və  300 manata qədər maaş alanlar isə yetərincə çoxdur….Deməli maaşların hazırkı səviyyəsi  güclü inflyasiya mənbəyi deyil. Bununla belə mövsümi xarakterli amillərin,bu il təbiət kataklizmlərinin artması xüsusən də meyvələrin qiymətlərinə təsiri özünü göstərir.Payızdan yenə mövsümi xarakterli amillər qiymətlərə təsir edəcək. Amma Azərbaycanda qiymətlərlə bağlı əsas problem monopoliyadadır. Ona görə də aidiyyatı qurumlar monopoliyadan qaynaqlanan süni qiymət artımınının qarşısını almaq üçün təsirli tədbirlər görməlidir ki,artan maaş,pensiya və digər ödənişlər süni qiymət artımı şəklində özünü göstərən inflyasiyanın yeminə çevrilməsin.

 -Bəs maaşların artması manatın devalvasiyasına  səbəb ola bilərmi?
-Manatın taleyi maaş artımından yox, dünya bazarında neftin qiymətindən asılıdır. Neftin qiymətinin hazırkı səviyyəsi həm Azərbaycanın ödəniş balansının, həm xarici ticarət balansının müsbət saldosunu, həm də valyuta ehtiyatlarımızı artırır. Belə şəraitdə yaxın perspektivdə manatın devalvasiyası üçün ciddi əsas yoxdur. Dünyada gedən proseslər,ticarət müharibəsinin getdikcə kəskinləşməsinin qlobal artıma mənfi təsri və bunun da neftə tələbatın azalmasına gətirib çıxarması, digər kataqlizmlərin təsiri ilə dünya bazarında neftin qiyməti ucuz neft mərhələsinə keçib 30-40 dollara düşsə və belə aşağı qiymət uzun müddət davam etsə,eləcə də  bizim daha çox ticarət etdiyimiz ölkələrin. də milli valyutası, xüsusən də rusrublu və türk lirəsi  yenidən dəyər itirməyə başlasa,onda manata təzyiq artar və devalvasiya təhlükəsi yaranar.Azərbaycan iqtisadiyyatının  staqnasiyadan iqtisadi artım mərhələsinə  keçdiyyi hazırkı şəraitdə, indiki maliyyə imkanları,ödəniş balansının vəziyyəti, valyuta ehtiyatları  şəraitində isə yaxın perspektivdə belə bir təhlükə görünmür.



{r-rp} {r-rm}




Şərhlər (Facebook)








Tereqqi.Tv Son Xəbərlər:
“28 May”, “Cəfər Cabbarlı” və “Xətai” stansiyalarının fəaliyyəti dayandırılır Bəzi yerlərdə şimşək çaxacaq, yağış yağacaq... - HAVA Jurnalistlərə və hüquq-mühafizə orqanlarına mitinqlə bağlı — ÇAĞIRIŞ ABŞ-da sərnişin təyyarəsi qəzaya uğradı: ölən və yaralılar var Metronun "28 May" stansiyası qarşısındakı meydan polis tərəfindən mühasirəyə alındı Maraqla gözlənilən dörd oyunu izləyəcəyiniz telekanallar Enerji içkiləri azyaşlılara satılmayacaq: QARŞISI ALINA BİLƏCƏKMİ? Bakıda tikintidə FACİƏ: başına boru düşən fəhlə öldü Doqquz ayda əhalinin gəlirləri 42,2 milyard manat təşkil edib Ukraynanın Baş Prokurorun müavini təyin edilən azərbaycanlı kimdir? - DOSYE Avropa Oyunlarının qalibi hərbçilərin Dünya Oyunlarında iştirak edəcək Neft Fondunun gələn il üçün büdcə gəlirləri 12,3 milyard manat nəzərdə tutulur Heydər Əliyev Fondu ilə UNİSEF arasında Anlaşma Memorandumu imzalanıb "Barış pınarı" təəssüratı: Bizdə də "İsa bulağı" hərəkatı baş versəydi... - Gözlənti Avropa Birliyinin rəhbəri ağladı Sosial müavinətlər və təqaüdlərin ödənilməsinə dövlət büdcəsindən ayrılan vəsait 2 dəfə artırılır Paşinyanın saytı dağıdıldı, “Qarabağ Azərbaycandır və nida işarəsi!” yazıldı Milli Məclis gələn həftə toplanır Azərbaycanda saxta şpirislər satılır - TƏHLÜKƏ "Tapança Adil"ə hökm oxundu Sabah Bakıya yağış yağacaq - PROQNOZ Erməni generaldan SENSASİON AÇIQLAMA: Azərbaycan qəfil hücuma keçəcək Səhiyyə Nazirliyindən küçəyə atılmış birgünlük uşaqla bağlı AÇIQLAMA APOEL-in aparıcı üzvü sağaldı Türkiyənin uğuru dünya mediasında - "Ərdoğan istədiyini aldı" ABŞ səfirliyi Azərbaycan xalqını təbrik etdi Prezident Xalq artistinə ev verdi Əkrəm İmamoğlundan Müstəqillik günü TƏBRİKİ Bu ərazilərdə qaz olmayacaq sakinlərinin NƏZƏRİNƏ İmadəddin Nəsiminin yaradıcılığına həsr olunmuş rəsm müsabiqəsinə qeydiyyat başa çatıb Mehriban Əliyeva Azərbaycan xalqını Dövlət Müstəqilliyi Günü münasibətilə təbrik edib 18 oktyabr Azərbaycanın Dövlət Müstəqilliyi Günüdür İlham Əliyevdən yeni SƏRƏNCAM Zakir Həsənov Çinə səfər edəcək Prezident Faiq Qarayevi təltif etdi Putin və Ərdoğan bu tarixdə görüşəcək Tramp İtaliya prezidentini italyan pendiri ilə səhv saldı Xalq artisti Türkiyəyə aparılır: Vəziyyəti yaxşı deyil Problemi krediti olanların nəzərinə: Siyahı hazırlandı Tullantıların çeşidlənməsi zamanı 19-cu əsrə aid nadir kitab tapılıb Sabah 26 dərəcə isti olacaq Çavuşoğlu və Trampın müşaviri arasında görüş keçirilib - Video Bu şəxslərə əsgərlikdən möhlət hüququ verilməyəcək Neymarsız 318 gün Rusiyada Azərbaycanın turizm potensialının təbliğatı genişləndirilir Türkiyədən Trampın məktubuna sərt cavab - "Zibil qutusuna atıldı" Həcc ziyarətinə gedən insan özünü “hacı” adlandıra bilərmi? — İlahiyyatçıların FİKİR QARŞIDURMASI Ali Məhkəmə Röyanın keçmiş biznes ortağı ilə bağlı qərar çıxardı Sumqayıtda qızıl oğruları tutuldu Caspian European Club-un ümumi toplantısı keçirilib Bakıda dəhşətli qətl: kürəkən arvadını və qayınanasını öldürüb yandırdı Ərdoğan Rusiyaya səfər edəcək Cəbhədən son məlumat - Müdafiə Nazirliyi Minsk Qrupu Qarabağa səfər etmək üçün rəsmi Bakıdan icazə alıb - AÇIQLAMA Messi 6-cı dəfə “Qızıl buts” aldı Bakıda avtobus dayanacağında 2 nəfəri öldürmək istədilər – ŞOK CİNAYƏT "Barış Pınarı" bölgə üçün nə vəd edir? – Politoloqdan açıqlama Rafael Cəbrayılov villasını satışa çıxardı - Borclu olduğu şəxslərin sayı 10 nəfərdən çoxdur Minlərlə insana ŞAD XƏBƏR- Prezident 7 milyon manat ayırdı ABŞ-da həbs edilmiş azərbaycanlı iş adamının təqsirsiz olduğu sübut olundu Banqladeşin Baş naziri Azərbaycana səfərə gəlir Qeyri neft-qaz sektorunda nə qədər artım olub? - RƏSMİ Azərbaycanda qadın dəhşətli qəza törətdi: Ölən var “Bremen musiqiçiləri” maraqla qarşılanıb Fati İspaniya millisində debüt etdi Milli Şuranın mitinqinə icazə verildi Müdafiə Nazirliyinin yüksək vəzifəlisi işdən çıxarıldı - RƏSMİ Yağış yağacaq, şimşək çaxacaq - PROQNOZ Prokurordan Elinanın intihar etdiyi məktəb direktoruna CƏZA TƏLƏBİ Qəzada vəfat edən azərbaycanlı biznesmen kim idi? “Əhalinin siyahıyalınmasına 23 milyon vəsait ayrılıb” Ərdoğan Bakıda dollardan imtina etməyi - TƏKLİF EDİB Bakıya gətirilən yeni avtobuslar ilin sonuna qədər istifadəyə veriləcək Nizami Kino Mərkəzində görkəmli şair Andrey Dementyevin xatirəsinə həsr edilmiş filmin təqdimatı olub Vilayət Eyvazova ağır itki üz verdi Deputatın və generalın qohumu məhkəmə qarşısında Saxta spirtli içkilər hazırlayan “Beluqa Tahir” ifşa edildi Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri dünyaya BELƏ MESAJ VERDİ “Səni məhkəməyə verəcəm” — Elza Seyidcahan Xatunu HƏDƏLƏDİ – VİDEO Əliqismət Lalayev: 650 min ağacın əkilməsi olduqca böyük humanist addımdır Məşhur repçi futbol klubu satın aldı İlham Əliyev: “Ermənistanın destruktiv siyasətinə görə irəliləyiş yoxdur” Bakıda bu şirkətin pul dolu seyfi oğurlandı Hava dəyişkən buludlu olacaq Türkiyənin apardığı müharibə Azərbaycan iqtisadiyyatına da təsir edəcək Bakıda 10 məktəb direktoru işdən çıxarılıb Azərbaycanda pensiya yaşı belə hesablanacaq - Yenilik “Maşın”ın finalçıları bəlli oldu Qarabağ münaqişəsi Bakının lehinə həll oluna bilər - SENSASİON AÇIQLAMA Tovuzda avtomobil motosikletlə toqquşdu - Ölən var Azərbaycanın mədəni irsi Seulda beynəlxalq festivalda təqdim olunub 3 polis və 1 həbsxana rəisi saxlanıldı - ƏMƏLİYYAT GÖRÜNTÜLƏRİ Bu il Azərbaycanın hava limanları 4,3 milyon sərnişinə xidmət göstərib "Bəlkə, bu gün Kəmalə oyundan çıxacaq?" - Açıqlama İlham Əliyev Ərdoğanla görüşdü - FOTO Əbülfəs Qarayev Bakıda vətəndaşları qəbul edib Diri-diri basdırılan körpə sağ qaldı Prezidentdən vacib - FƏRMAN Evi olanlarla bağlı yeni qanun - Bunu etməyənlər cərimələnəcək Yasamalda silahlı İNSİDENT- Qonusunu evinə dəvət etdi və...